Trang Chủ » Danh mục » PHÁT TRIỂN RỪNG » Hướng dẫn trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường

Hướng dẫn trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường

Thực hiện chủ trương về tăng cường trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường tại Công văn số 2565/UBND-NNTN ngày 25/5/2016 của UBND tỉnh Quảng Ngãi;

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương lựa chọn loài cây trồng, kỹ thuật trồng, chăm sóc cây, lựa chọn thời điểm phù hợp để trồng cây nhằm đạt tỷ lệ sống cao như sau:

  1. Mục đích, ý nghĩa việc trồng cây xanh:

Cây xanh có ý nghĩa vô cùng to lớn, quan trọng đối với con người. Ngoài lợi ích kinh tế cung cấp gỗ, củi, nguyên liệu chế biến công nghiệp, làm thuốc, gia vị, tinh dầu làm hương thơm . . . cây xanh còn có tác dụng phòng hộ, bảo vệ môi trường sinh thái, giảm nhẹ thiên tai, hạn chế tác động biến đổi khí hậu, giữ đất, duy trì nguồn nước . . . Trong hệ sinh thái môi trường đô thị cây xanh có tác dụng làm giảm nhiễm bẩn môi trường không khí, hạn chế khí độc; điều hòa nhiệt độ; giảm bớt tiếng ồn; hạn chế gió bão, ngăn đỡ hạt mưa, bảo vệ mặt đường; chống xói mòn đất và các công trình kiến trúc khác; phối hợp với các công trình kiến trúc tạo nét đặc trưng và tăng cường mỹ quan chung cho đô thị; tạo không gian thư giãn, nghỉ ngơi, sinh hoạt đô thị. Ngoài ra, cây xanh còn bảo tồn và làm tăng tính đa dạng sinh học cho khu vực, góp phần bảo vệ an ninh, Quốc phòng.

2. Về lựa chọn loài cây trồng:

2.1. Trồng cây trên các trục đường giao thông, đường phố:

Tùy theo độ rộng của lòng đường và lề đường (vỉa hè) ưu tiên chọn những loài cây bản địa thân thẳng, tán đẹp, gỗ tốt, ít gãy đổ bất thường, ít sâu bệnh, rễ cọc phát triển, phần lớn bộ rễ ăn sâu trong lòng đất, chịu cắt, có hoa đẹp, hương thơm, ít rụng lá, tránh những cây có gai độc, thân bạnh vè lớn, cao vống (có thể ảnh hưởng đến công trình điện), rễ ăn nông, rễ cọc kém phát triển, lá rụng nhiều, quả thịt, quả ăn được, hoa có mùi hôi nồng. Các tiêu chuẩn cần lựa chọn linh hoạt vì khó có thể lựa chọn được loài đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn đã nêu. Việc chọn lựa cũng phải đa dạng, phong phú tạo nét đặc trưng riêng cho mỗi con đường, đoạn đường tạo ra sự vui nhộn như sự thay đổi tiết tấu của một bản nhạc.

2.2. Cây trồng ven sông, suối:

Lựa chọn những cây thấp đến vừa, thân cành dẻo, chịu cắt, chịu uốn, có rễ dày, rễ nổi, rễ khí sinh, chịu ngập nước như tre, trúc, gia đá.

2.3.Trồng cây trên những khu đất trống nông thôn:

Trồng cây cảnh quan môi trường kết hợp với kinh tế, lựa chọn những loài cây bản địa sinh trưởng nhanh như: Sao đen, dầu rái, giổi xanh, lát hoa, huỷnh trồng hỗn giao với các loài keo về sau tỉa thưa dần giữ lại mật độ khoảng 600 cây/ ha.

2.4. Trồng cây trong vườn hoa, công viên:

Là nơi nghỉ ngơi giải trí cho nhân dân, được coi là phong cảnh thiên nhiên thu hẹp lại, trong đó cây cối là thành phần quan trọng.

Cây trồng gồm cây lớn, cây nhỏ, cây leo giàn, cỏ. trong đó cây lớn giữ vai trò quan trọng. Tiêu chuẩn lựa chọn khá phong phú: Cây xanh quanh năm, rụng lá theo mùa, lá rộng, cây sống lâu năm . . .

Đối với công viên văn hóa chọn những cây to, có cành lá sum suê, cho diện tích che bóng rộng, nhưng chiếm diện tích đất ít hoặc xanh quanh năm như: muồng, bằng lăng tím, ngọc lan . . .

Với vườn chơi cho trẻ em chọn cây có bóng mát rộng, hoa thơm, đẹp, cây khỏe ít gãy, đổ.

Việc trồng cây ở công viên tùy thuộc vào chủ đề, địa hình địa vật, nên có thiết kế cụ thể.

2.5. Trồng cây ở các danh lam thắng cảnh:

Thông thường đây là những nơi có sẵn những phong cảnh thiên nhiên được chăm sóc, tôn tạo từ lâu, nên khi trồng cây phải cân nhắc không làm thay đổi phong cảnh cũ ở đó. Nếu phải thay thế những cây già cỗi thì phải chọn những cây cùng dòng họ để trồng thay. Lưu ý khi trồng cây tránh che khuất tầm nhìn các công trình kiến trúc, chỉ được phép bố trí cây phù hợp tăng thêm sự thẩm mỹ cho công trình kiến trúc đó.

2.6. Trồng cây trong các khu dân cư, khu nhà tập thể:

 Đặc điểm trong các khu dân cư, khu nhà tập thể là người đông đúc, nhiều trẻ em, nhà ở sát nhau nên một số tiêu chuẩn để chọn cây trồng ở đây như sau:

– Chọn giống cây nhỡ, thấp có bộ tán cành lá tự nhiên nhỏ.

– Lá có phát tán hương thơm, có khả năng diệt vi khuẩn trong không khí như: long não, thông, bạch đàn . . .

– Những giống cây gỗ tốt, thân cành không bị gãy, đổ bất thường.

-Những giống cây có hoa đẹp.

-Những giống cây rụng hết lá về mùa đông. chọn trồng ở những khu ẩm thấp để tạo ánh sáng cho khu vực này.

-Tránh chọn những cây ăn trái để hạn chế trẻ em leo trèo.

2.7. Trồng cây trong nhà máy:

Mục đích trồng ở đây là cải thiện không khí, ngăn cản bụi, tiếng ồn của Nhà máy nên trồng càng nhiều càng tốt, nên trồng dày thành cụm, dãy, không trồng lẻ tẻ giảm tác dụng. Xung quanh nhà máy (trừ hướng mặt trời mọc) ở giữa trồng nhiều cụm cây thẳng hàng theo kiểu nanh sấu. Tận dụng mọi không gian trong nhà máy để trồng cây, nếu không bố trí được cây bóng mát thì trồng các cây bụi thấp, cây leo giàn, chậu cảnh. Nên chọn những loài cây lá rộng, lá xanh quanh năm đề ngăn bụi và giảm tiếng ồn.

2.8. Trồng cây ở cơ quan:

Mục đích trồng ở cơ quan là tạo bóng mát, tạo bầu không khí trong lành, yên tĩnh và tùy theo nghệ thuật bố trí, sẽ tạo được những khung cảnh hấp dẫn, giúp mọi người cảm thấy thư giãn, dễ chịu. Có thể chọn những cây thân tán đẹp kết hợp với ăn quả, nhưng tránh trồng những cây có hoa quả hấp dẫn rồi nhặng, cây khó trồng đòi hỏi chăm sóc quá tỉ mỉ.

2.9. Trồng cây ở trường học:

Đặc điểm trường học người đông, trẻ em đang tuổi nghịch ngợm, leo trèo:

– Không nên chọn những cây ăn quả, cây gỗ xấu, gãy đổ bất thường, cây có hoa quả hấp dẫn ruồi nhặng hoặc sâu bọ như: đa, si.

– Cây trồng càng đa dạng về chủng loài càng tốt, nên trồng có trật tự, khoa học càng tốt, có các bảng ghi tên cây, xuất xứ, để học sinh học tập nghiên cứu và hứng khởi.

Các loài cây nên chon là: phượng vĩ, bàng, muồng hoa vàng, bằng lăng tím . . .

2.10. Trồng cây ở bệnh viện:

Số lượng cây trồng ở bệnh viện càng nhiều hiệu quả càng cao, tạo điều kiện vui mắt cho bệnh nhân, tăng lượng không khí sạch cho bệnh viện. thường trồng từ 2-5 m2/1 giường bệnh, tỷ lệ này càng cao càng tốt. Quanh bệnh viện trồng 3 – 4 hàng cây để cách ly. Trên các lối đi trồng nhiều cây bóng mát nhưng cũng tránh che khuất ánh nắng mặt trời buổi sáng nhất là những nơi ẩm thấp. Tiêu chuẩn chọn cây trồng là:

-Cây có bộ lá phát tán hương thơm, có khả năng diệt khuẩn như long não, thông, bạch đàn.

-Cây có hoa đẹp: Muồng hoa đào, bằng lăng.

-Cây lưu niệm: nhài, dâm bụt, lựu. . .

-Cây dây leo: Thiên lý, kim ngân.

2.11. Trồng cây ở Nghĩa trang:

Yêu cầu trồng cây ở đây là phối hợp với các công trình khác tạo nên quang cảnh tĩnh mịch, trang nghiêm. Quanh nghĩa trang nên trồng cây hàng rào xén để phân biệt. Trên trục đường chính vào lễ đài nên trồng 2 hàng cây bụi thấp, cây gỗ thấp, có dạng nhất định như hình trừng, hình nón tăng thêm vẻ uy nghi. Đường đi ở đây thường hẹp nên trồng các cây bụi, cây gỗ nhỏ, cây kiểng.

2.12. Trồng cây ở bến xe, bến cảng, chợ:

Nơi đây thường tập trung người đông đúc, xe cộ nhiều, gây nóng bức, bụi bặm, ồn ào. Nên chọn cây trồng có bóng râm lớn, nhưng chiếm ít diện tích đất, gỗ tốt, ít gãy đổ hoặc làm vòm và phủ bằng dây leo. Ở hướng nắng phía tây nên trồng hàng cây để che chắn, tránh trồng những cây hấp dẫn ruồi, nhặng.

2.13. Trồng rừng nghỉ ngơi:

Rừng nghỉ ngơi của đô thị giúp cho nhân dân có chỗ giải trí, sau những ngày lao động mệt mỏi, nơi đây là bể chứa dưỡng khí trong lành cho con người. Cần bố trí trồng cây thuận tiện cho nhân dân dễ đi lại.

– Địa điểm gần các trục giao thông chính, cạnh hồ, sông.

– Kết hợp làm nhiệm vụ phòng hộ cho đô thị.

– Bố trí trồng cây như cây mọc tự nhiên trong rừng để gây ấn tượng rừng thật, có cây lớn, cây bụi và dây leo đan xen nhau, tạo nhiều cảnh trong rừng như: ao, hồ, sông, suối, tạo đồi và đường đi rải đá.

– Chọn cây có thân cao, tán rộng, có lá rậm rạp, xanh quanh năm tuổi thọ cao, cây có hoa thơm, đẹp.

– Các cây được chọn như: Long não, bạch đàn, bưởi, muồng, bằng lăng, ngọc lan . . .

2.14. Đai rừng phòng hộ quanh đô thị:

Đai rừng phòng hộ quanh đô thị nhằm mục đích che chắn gió bắc, gió chướng và hạn chế cát bay. Những đai rừng phòng hộ này đồng thời tạo nên những cảnh quan đẹp thu hút khách tham quan, tạo nên những khu nghỉ ngơi cuối tuần cho nhân dân trong đô thị. Vì vậy cần lưu ý đến các yếu tố mỹ quan.

Tùy theo mục đích phòng hộ của đai rừng mà chọn loài như: chắn cát bay (trồng phi lao), chắn gió bão chọn đai rừng cây bản địa thường xanh.

  1. Thời vụ trồng cây:

– Đối với cây xanh trồng rừng không tưới nước: trồng vào mùa mưa từ tháng  9 đến tháng 11 hàng năm.

– Đối với cây xanh đô thị có tưới nước: trồng vào mùa xuân và khoảng cuối mùa thu.

  1. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây:

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây còn tùy thuộc vào thiết kế cụ thể. Tuy nhiên có một số hướng dẫn chung sơ bộ như sau:

4.1. Kỹ thuật trồng cây:

4.1.1. Trồng cây bản địa, cây trồng bóng mát đường phố:

– Dọn sạch mặt bằng trồng cây.

– Đào hố trồng cây:

+Đối với trồng rừng: đào hố 0,4 x 0,4 x 0,4 m.

+Trồng cây xanh đô thị: đào hố 0,8 x 0,8 x 0,8 m.

+Đào hố đất mặt để riêng một bên, khi lấp hố cho đất mặt xuống trước.

+Đất trồng cây xanh đô thị có thể chuyển từ nơi khác đến.

-Bón phân: bón phân hữu cơ theo tỷ lệ 10% phân chuồng hoai, 90% đất; Phân vô cơ theo tỷ lệ 0,1 – 0,2 Kg/m3 đất.

-Lấp hố trước khi trồng 10 – 15 ngày.

-Trồng cây: đào một lỗ giữa tâm hố, đặt cây con ươm trong túi bầu nhựa PE vào lỗ, lấp đất ngang bằng cổ rễ, lèn chặt đất. Với cây xanh đô thị phải cắm cọc, hoặc đan rọ bảo vệ và tưới đẫm nước sau khi trồng và tưới nước bảo vệ 90 ngày.

4.1.2. Trồng cây bụi thấp, cây cảnh tạo hình (cây xanh đô thị):

Như Kỹ thuật trồng giống cây bóng mát đường phố nhưng đào hố kích thước 0,4 x0,4 x0,4 m và sau khi trồng tưới nước, bảo vệ 30 ngày.

4.1.3. Trồng cây hoa lá màu, cây hàng rào, cây đường viền:

– Dọn sạch mặt bằng trồng cây.

– Cuốc đất trồng cây sâu 20-30 cm (hoặc chuyển đất từ nơi khác đến lớp đất bóc chuyển đi chỗ khác).

– Bón phân: bón phân hữu cơ theo tỷ lệ 10% phân chuồng hoai, 90% đất; Phân vô cơ theo tỷ lệ  3 Kg/100 m2 đất.

– Làm đất trước khi trồng 1 tuần.

– Trồng cây: Tưới nước nếu cần thiết, dùng thuỗng hoặc bay moi lỗ trồng cây, cây trồng 20 x20 cm/cây (hoặc cụm) tưới đẫm nước sau khi trồng và tưới nước bảo vệ 30 ngày.

4.1.4. Trồng cỏ:

– Dọn sạch mặt bằng trồng cây.

– Cuốc đất trồng cỏ sâu 20-30 cm (hoặc chuyển đất từ nơi khác đến lớp đất bóc chuyển đi chỗ khác).

– Bón phân: bón phân hữu cơ theo tỷ lệ 10% phân chuồng hoai, 90% đất; Phân vô cơ theo tỷ lệ 3 Kg/100 m2 đất.

– Làm đất trước khi trồng 1 tuần.

– Trồng cỏ: Tưới nước nếu cần thiết, dùng bay moi lỗ trồng cỏ, cây trồng 5 x5 cm/cây (hoặc cụm) tưới đẫm nước sau khi trồng và tưới nước bảo vệ 30 ngày.

4.2. Kỹ thuật chăm sóc cây:

4.2.1. Chăm sóc cây bản địa, cây trồng bóng mát đường phố:

– Chăm sóc cây trồng rừng: Chăm sóc 3 năm tiếp theo sau khi trồng với các nội dung.

+ Phát dọn thực bì gỡ bỏ dây leo xâm lấn cây trồng.

+ Xới đất, bón phân, vun gốc cây trồng.

+ Trồng dặm những cây chết hoặc cây sinh trưởng kém.

+ Bảo vệ ngăn chặn những tác động xâm hại rừng.

4.2.2. Chăm sóc (duy trì) cây trồng bóng mát đường phố:

* Phân loại cây bóng mát:

– Cây bóng mát mới trồng: Cây sau khi troongd 90 ngày đến 2 năm.

– Cây bóng mát trồng sau 2 năm:

+ Cây bóng mát loại 1: Cây cao ≤ 6m và có đường kính gốc cây ≤ 20cm.

+ Cây bóng mát loại 2: Cây cao ≤ 12m và có đường kính gốc cây  ≤ 50cm.

+ Cây bóng mát loại 3: Cây cao >12m hoặc có đường kính gốc cây> 50cm.

* Chăm sóc cây bóng mát mới trồng :

– Tưới nước ướt đẫm gốc cây.

– Bón phân hữu cơ gốc cây 6 kg/cây, thực hiện trung bình 1 lần/năm.

– Sửa tán, tạo hình và tẩy chồi: dùng kéo (hoặc cưa) cắt tỉa những cành hoặc chồi mọc không thích hợp với kiểu dáng cần tạo thực hiện trung bình 4 lần/năm.

– Chống sửa cây nghiêng: thực hiện trung bình 2 lần/năm.

– Vệ sinh quanh gốc cây: Nhổ cỏ dại quanh gốc cây, dọn dẹp rác quanh gốc cây thu gom vận chuyển đến đổ nơi quy định, thực hiện 4 lần/năm.

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

*Chăm sóc cây bóng mát loại 2:

– Nhận kế hoạch thông báo việc cắt sửa, khảo sát hiện trường, liên hệ cắt điện.

– Chuẩn bị vật tư, dụng cụ đến nơi làm việc, giải phóng mặt bằng, bảo vệ cảnh giới đảm bảo giao thông, an toàn lao động.

– Lấy nhánh khô, mé nhánh tạo tán cân đối, sơn vết cắt thực hiện trung bình 2 lần/năm.

– Tẩy chồi thực hiện trung bình 4 lần/năm.

– Chống sửa cây nghiêng thực hiện 1 lần/năm.

– Vệ sinh quanh gốc cây thực hiện trung bình 12 lần/năm.

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

*Chăm sóc cây bóng mát loại 2:

– Nhận kế hoạch thông báo việc cắt sửa, khảo sát hiện trường, liên hệ cắt điện.

– Chuẩn bị vật tư, dụng cụ đến nơi làm việc, giải phóng mặt bằng, bảo vệ cảnh giới đảm bảo giao thông và đặc biệt phải an toàn lao động.

– Lấy nhánh khô, mé nhánh tạo tán cân đối, sơn vết cắt thực hiện trung bình 2 lần/năm.

– Tẩy chồi thực hiện trung bình 3 lần/năm.

– Chống sửa cây nghiêng thực hiện 1 lần/năm.

– Vệ sinh quanh gốc cây thực hiện trung bình 12 lần/năm.

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

*Chăm sóc cây bóng mát loại 3:

– Nhận kế hoạch thông báo việc cắt sửa, khảo sát hiện trường, liên hệ cắt điện.

– Chuẩn bị vật tư, dụng cụ đến nơi làm việc, giải phóng mặt bằng, bảo vệ cảnh giới đảm bảo giao thông và đặc biệt phải an toàn lao động.

– Lấy nhánh khô, mé nhánh tạo tán cân đối, sơn vết cắt thực hiện trung bình 2 lần/năm.

– Gỡ phụ sinh, ký sinh thông thường.

– Vệ sinh quanh gốc cây thực hiện trung bình 12 lần/năm.

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

4.2.3. Chăm sóc cây bụi thấp, cây cảnh trổ hoa, cây cảnh tạo hình (cây xanh đô thị):

Nội dung chăm sóc cây bụi thấp, cây cảnh trổ hoa, cây cảnh tạo hình (cây xanh đô thị) bao gồm các nội dung:

-Tưới nước

– Cắt sửa tán gọn gàng cây cảnh trổ hoa, cân đối không để cây nặng tàn, nghiêng ngả (thực hiện 12 lần/năm).

– Cắt tỉa cây tạo hình theo hình quy định (thực hiện 12 lần/năm).

– Bón phân vô cơ, phân hữu cơ xen kẽ nhau (phân vô cơ 2 lần/năm, phân hữu cơ 2 lần/năm).

– Phun thuốc trừ sâu cho cây (phun 3 đợt, mỗi đợt 2 lần).

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

-Trồng dặm cỏc cây chết hoặc cây sinh trưởng kộm.

4.2.4. Chăm sóc cây hoa lá màu, cây hàng rào, cây đường viền:

4.2.4.1.Cây hoa lá màu:

-Tưới nước.

– Nhổ bỏ gốc cây xấu, xới đất, trồng dặm (tỷ lệ trồng dặm đối với công viên có hàng rào là 20%/năm, công viên không có hàng rào là 30%/năm).

– Nhổ bỏ cỏ dại (12 lần/năm); cắt tỉa bấm ngọn (8 lần/năm).

– Bón phân vô cơ, phân hữu cơ xen kẽ nhau (phân vô cơ 2 lần/năm, phân hữu cơ 2 lần/năm).

– Phun thuốc trừ sâu cho cây (phun 2 đợt, mỗi đợt 2 lần).

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

4.2.3.2. Cây hàng rào, cây đường viền:

-Tưới nước.

– Nhổ bỏ gốc cây xấu, xới đất, trồng dặm (tỷ lệ trồng dặm là 30%/năm).

– Nhổ bỏ cỏ dại; cắt tỉa bấm ngọn, bón phân hữu cơ.

– Cắt sửa hàng rào vuông thành sắc cạnh, đảm bảo độ cao (thực hiện 12 lần/năm).

– Bón phân hữu cơ 2 lần/năm.

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

3.1.4. Chăm sóc thảm cỏ:

Nội dung chăm sóc thảm cỏ bao gồm:

– Tưới nước thảm cỏ.

– Phát thảm cỏ thường xuyên, duy trì thảm cỏ luôn bằng phẳng và đảm bảo chiều cao cỏ bằng 5cm, tuỳ theo địa hình và điều kiện chăm sóc từng vị trí mà dùng máy cắt cỏ, phản hoặc dùng liềm.

– Xén thẳng lề cỏ theo chu vi, cách bó vỉa 10cm.

– Nhổ sạch cỏ khác lẫn trong cỏ thuần chủng, đảm bảo thảm cỏ được duy trì có lẫn không quá 5% cỏ dại.

– Thay thế các chỗ cỏ chết hoặc bị dẫm nát, cỏ trồng dặm cùng giống với cỏ hiện hữu.

– Đảm bảo sau khi trồng dặm thảm cỏ được phủ kín không bị mất khoảng.

– Phun thuốc trừ sâu cỏ, mỗi năm phòng trừ 2 đợt, mỗi đợt phun 3 lần, mỗi lần cách nhau 5 đến 7 ngày.

– Rải đều phân vụ cơ trên toàn bộ diện tích thảm cỏ.

– Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc sau khi thi công.

Trên đây là hướng dẫn chung việc lựa chon loài cây trồng, kỹ thuật trồng, chăm sóc cây, lựa chọn thời điểm phù hợp để trồng cây nhằm đạt tỷ lệ sống cao. Tuy nhiên, việc trồng cây tùy vào từng địa điểm cụ thể cần có thiết kế cụ thể để đảm bảo phù hợp với từng loài cây trồng, kiến trúc cảnh quan, mục đích sử dụng, kinh phí đầu tư . . . các địa phương, đơn vị cần cân nhắc, lựa chọn cho phù hợp với điều kiện của mình./.    

(Trích: Theo Công văn số 1482/SNNPTNT ngày 22/6/2016 của Sở NN và PTNT về việc hướng dẫn trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường)